• Anasayfa
  • Favorilere Ekle
  • Site Haritası
  • https://www.facebook.com/sosyologist
Menderes SARGIN
mendressargin@gmail.com
Satranç değil Matranç ...
29/05/2013

Satranç ve Matematik derslerini birleştirdik:  Matranç Oynuyoruz.

Anaokullarında satranç öğretirken;  genel bir satranç ders hedefinin dışında, öğrenciler için de bireysel hedefler belirlememiz ve onların potansiyelleri doğrultusunda performanslarını artırmamız gerekmektedir. Bunu yapmak dersin ilk haftalarında belki zor olmakla birlikte, konular ilerledikçe ve öğrencilerimizi tanıdıkça çok kolay olduğunu göreceksiniz.

Bugunki konumuz satranç ve matematik derslerini bir arada kullanarak Matranç isminde bir ders yapmak. 
Bu dersin amacı kısaca; öğrencilerimize niceliğin yanında niteliğin de farkına varmalarını sağlamak, toplama (artırma) yapmasına destek olmak, karşılaştırma yapmalarını sağlamak, değerlendirme yapmasını sağlamak, soyut düşüncenin gelişimini sağlamak, akademik gelişime katkıda bulunarak diğer derslerin ve konuların öğrenilmesine destek olmak vb. gibi hedeflerimiz vardır.

Öncelikle işe sınıf ortamı ve kullanacağımız araç ve gereçlerden başlamalıyız.  
Bu çalışmamız için bir yazı tahtasına ihtiyacımız var. Keçeli kalemli beyaz tahta olacağı gibi küçük bir kara tahta ve tebeşir de işimizi görür. 

Öğrencilerimizin rahatlıkla tahtaya gelebilmesini sağlamak için yarım ay şeklinde bir oturma düzeni tercih edilmeli. Sadece sandalyelerle yapılacak olan bu düzenlemede masa kullanmamaya bakın. Tahtaya gelirken masalı bir oturma düzeninde anaokulu öğrencilerimiz bizim düşündüğümüz gibi tahtaya gelmeyebilirler. Masanın altından ya da üstünden geçmeye çalışabilir ve kendilerine zarar verebilirler. Sınıfın kollektif dikkatinin dağılması ise cabası. Bunun dışında masa başında oturan öğrenci masaya yatma eğilimi içerisine girebilir. Özellikle kahvaltı sonrası ve öğle yemeği saatlerinden sonra sıkça karşılaşılır.

Şimdi ders içeriğine biraz göz atalım: öğrencilerimizi sınıf öğretmenimizin yardımıyla yerlerine oturtalım. Bunun amacı bazı öğrencilerimizin yan yana oturmaması gerektiğindendir. Çünkü dersi dinlemeyip birbirleriyle konuşabilirler. Onlara“Bugün satranç dersi yapmayacağız, Matranç yapacağız” diye söyleyin. Onların tepkisini bekleyin, “Matranç mıııı?” Sonra Matrancın ne olduğunu açıklayın. Bunu özellikle yapın ki öğrenci kendisini bekleyen süreci bilsin.

Öğrencilerimize Satrancın olduğu kadar matematiğin de zekayı geliştirdiğini söyleyelin. Sonra da tahtamıza taşların resimlerini çizelim. Sonra da her bir taşımızın puanını kilo olarak söyleyin. Puan kavramındansa kilo kavramı, yapacağımız etkinliğin somutlaştırılması ve konunun öğrenilmesi açısılarından daha kullanışlı.

Piyon küçük bir taş olduğu için 1 kilo, At 3 kilo, Fil 3 Kilo, Kale 5 Kilo, Vezir 9 Kilo ve Şah Sonsuz. Burada sonsuz kavramını açıklamak gerekiyor, çoktan da çok, sayılamayacak kadar çok diyebilirsiniz. Ben Annemi ve babamı sonsuz seviyorum, diyerek işaretini çizin. Uyuyan sekiz diyebilirsiniz. Sandığımızdan daha hızlı öğreniyorlar.  Bu taşların işaretleri ve puanı temsil eden kiloları tahtada yazılı olarak dursun.

Sonra tahtaya iki kefeli basit bir terazi resmi çizin. Bir tarafına bir piyon resmi diğer tarafına da at resmi çizin sonra da taşların üstüne kilolarını yazacağınızı söyleyerek onlardan yardım isteyin. "Piyon kaç kiloydu?""At kaç kiloydu?"diye sorun ama gürültü ve kaosu engellemek adına cevapları sadece parmak kaldırarak verebilecekleri kuralını koyun.  Onların yardımıyla puanları yazın ve hangisinin daha ağır olduğunu sorun. Ağır olanın aşağıya doğru gideceğini hafif olanın ise yukarıya çıkacağını, kefelerin yanına ok çizerek gösterin. Sonra tekrar anlatın. 

Terazinin her iki kısmında da bir taş var ama biz taşların sayılarına bakmıyoruz onların kilolarına bakıyoruz diye uyarın. Sonra terazideki taşları silerek yeni taşlar çizin at bir tarafa ve fil diğer tarafa. Sonra puanlar konusunda yardım isteyin."Satranç bizim problem çözme yeteneğimizi geliştirir. Bu nedenle burada bir problemimiz var hadi birlikte bu problemi çözelim. Bana yardımcı olun" diyerek kiloları taşların üzerine yazın. Sonra "Hangisi ağır?" diye sorun. Fil derlerse sakın umutsuzluğa kapılmayın, satranç dünyasında bu iki taş eşit puanda olabilir ama onların dünyasında fil her zaman attan daha ağırdır. Onlara gerçek hayatta filin attan ağır olduğunu ama satranç dünyasında ise at ve filin kilosunun aynı olduğunu söyleyin ve tahtada duran puanları göstererek pekiştirin.

Sonra ikisi de eşit 3 kilo dedikten sonra kefelerin arasına eşittir işareti  ( = ) çizin. Bu işareti nasıl çizeceklerini de söyleyin, iki kısa çizgi üst üste. Bunun anlamını onlara, ikisinin de eşit olduğunu belirterek söyleyin.  Eşit olduğunda teraziye aşağıya ve yukarıya doğru ok çizmediğimizi de söyleyin, terazimiz eşit yani dengede. Burada gülen bir yüz çizip ağız kısmını eşit yapabilirsiniz. "Bakın yüzü gülmüyor ya da ağlamıyor, çünkü eşit taş değişimi yaptı" diyebilirsiniz.

5 yaş grubunda basit örnekler yapabilirken 6 yaşa daha kompleks örnekler sorabilirsiniz. Artırma yani toplama konusunda sınıf öğretmeninden eğitim almamış olabilirler ama onlara öğrenmeleri konusunda yardımcı olabilirsiniz.

Konuyu bir örnekle açıklayabiliriz; Tartımızın bir köşesine piyon ve at diğer köşesine ise kale ve fil koyabilirsiniz. Sonra öğrencilerimize bu taşların kilolarını önceki örneklerimizdeki gibi taşların üzerine yazmalarını isteyin. Sonra kiloları toplayacağımızı söyleyeceğiz. Bir köşede piyon ve at olduğundan 1 ve 3 yazılı olduğundan bazı öğrencilerimiz 13 diye toplayabilirler. Onlara toplamayı nasıl yapacaklarını iki ellerini kullanarak yapmalarını öğretin. Bir eli ile 1 parmak diğer elinde ise atın kilosu olan 3 parmağı yaparak yan yana getirip parmakları saymalarını isteyin ve birkaç örnek siz yapın. İnanın çok hızlı öğreniyorlar. Hatta artık parmak hesabı yapmadan 3 elman vardı ( sakın 1 elman vardı 3 daha verdim demeyin, az sayıya çok sayıyı eklemek zordur. )  1 elma daha verdim kaç elman oldu. Şeklinde sorabilirsiniz. Birkaç örnekten sonra kendileri yapmak isteyeceklerdir. Ama en kullanışlısı yine tgahtayı kullanarak yapacakları sistemdir. Ben bunu daha kullanışlı buluyorum ve daha hızlı öğreniyorlar. Piyonun kilosunu üzerine yazdıktan sonra tahtanın yanına piyonun kilosu 1 olduğu için bir çizgi çiziyor. At'ın kilosu 3 olduğu için aynı çizginin yanına 3 çizgi çizip hepsini sayıyor. Böylelikle toplamı buluyor. Bu sistem daha hızlı öğreniliyor. zaten ilköğretimdeki çubuk ve fasulye sisteminin ilkeli.

Öğrencilerin Matranç dersinde teraziyi hesaplamaları ya da problem çözmeleri için çağırdığınızda, "Kolay mı problem istiyorsun yoksa zor mu istiyorsun?" diye sorun. Ama yapabileceği örnekler vererek, özgüven kazandırabilirsiniz.



Bu konumuz sayesinde,  gelecek derslerde taş değişimleri konusunu daha iyi öğrenebilecekler, bunun dışında oyunlarının kalitesi artacaktır. Diğer dersleri öğrenme ve problem çözme başarısını da olumlu etkileyecektir. Bu konu ile ilgili destekleyeci dökümanları kullanmanız çok önemli. 

( Bu yazı; 2012 Mart ayında Satrançlife dergisindeki yazımın genişletilmiş halidir. Görsellerde kullanılan fotoğraf ve video için öğrencilerimin ailelerinden kullanım izni alınmıştır.)


3328 kez okundu. Yazarlar

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yapmak için tıklayın

Yazarın diğer yazıları

Satrancın Yararları - 20/10/2015
Satrancın yararları dışında zararları da var aslında. Kısa süre içinde bu konuda bir yazıyı burada okuyabilirsiniz. Aşağıda yer alan Satrancın yararlarını daha da ayrıntılı açıklayacağız.
Ağustos Böceği ve Karınca (Satranç Masalı) ... - 18/05/2013
Bütün yaz boyunca Karınca çalışarak kış için hazırlık yaparken, Ağustos Böceği ise onunla dalga geçip eğlenmiş, bütün yazı şarkı söyleyerek geçirmişti.
Satranca Başlama Yaşı ... - 10/05/2013
Satranca başlama yaşı hep tartışılır. Bir grup ilkokul seviyesinde okuma yazma öğrendikten sonra başlanmalı diye savunurken, bir başka grup ise anaokulu seviyelerinde satranca başlanmasının daha iyi olduğu görüşünü savunmaktadır.
Satranç mı, Mental Aritmatik mi ? - 21/04/2013
Bu yazımızda çok sıkça sorulmaya başlayan bu soruya cevap arayacağız. Birçok velimiz satranç ve mental aritmatik arasındaki farkı bilmiyor hatta birini diğerinin yerine ikame etmeye çalışıyorlar.
Afacan Mikroplara Karşı ... - 20/04/2013
"Bugün okula gitmem lazım" diye seslendi annesine Afacan. Annesinin, "Olmaz yavrum. Çok hastasın, iyileşince gidersin" cevabına çok üzüldü. Gerçekten de hastaydı ama okula da gitmek istiyordu, bugün okulda satranç turnuvası yapılacaktı ...
Ziyaret Bilgileri
Aktif Ziyaretçi1
Bugün Toplam29
Toplam Ziyaret146187
Hava Durumu
Saat
Öğretmen Akademisi Vakfı

Öğretmenler Üretiyor